Arteterapia – w terapii uzależnień 

 

Nie wszystko, co przeżywamy, potrafimy opowiedzieć.

Czasem wiemy, że czujemy napięcie, złość, lęk albo smutek, ale trudno nam znaleźć ich źródło. Innym razem przez lata nauczyliśmy się kontrolować emocje, racjonalizować je albo po prostu ich nie pokazywać. Dotyczy to szczególnie osób z doświadczeniem traumy, uzależnienia, depresji, przewlekłego stresu czy wypalenia zawodowego.

W takich sytuacjach jednym z narzędzi wspierających proces terapeutyczny może być arteterapia – terapia wykorzystująca twórczość i ekspresję artystyczną jako sposób kontaktu z własnymi emocjami, doświadczeniami i potrzebami.

W Life Reset traktujemy ją nie jako „zajęcia plastyczne”, ale jako jedną z możliwych form pracy terapeutycznej, która może uzupełniać rozmowę, psychoterapię, pracę grupową, aktywność fizyczną i inne elementy procesu zdrowienia.

Czym właściwie jest arteterapia?

Arteterapia wykorzystuje proces twórczy do pracy z emocjami i doświadczeniami człowieka. Może obejmować między innymi:

  • malowanie i rysowanie,
  • pracę z kolorem,
  • kolaż,
  • modelowanie i pracę z gliną,
  • fotografię,
  • tworzenie symboli i obrazów,
  • pisanie,
  • pracę z muzyką, ruchem lub innymi formami ekspresji.

Najważniejszy nie jest jednak efekt artystyczny.

W arteterapii nie trzeba umieć malować ani mieć żadnych zdolności plastycznych.

Obraz, kolor, kształt czy stworzony przedmiot mogą stać się punktem wyjścia do rozmowy o tym, co dzieje się wewnątrz człowieka. Czasami coś, czego nie potrafimy jeszcze wypowiedzieć, znacznie łatwiej jest najpierw pokazać.

Arteterapia w terapii uzależnień

W profesjonalnym ośrodku leczenia uzależnień terapia nie powinna ograniczać się wyłącznie do powstrzymania używania alkoholu, narkotyków czy innych substancji. Podobnie jest w przypadku uzależnień behawioralnych.

Uzależnienie często pełni określoną funkcję: pomaga tłumić emocje, redukować napięcie, uciekać od trudnych wspomnień, samotności, poczucia odrzucenia czy wewnętrznego chaosu.

Dlatego skuteczna terapia uzależnień obejmuje również naukę rozpoznawania emocji i radzenia sobie z nimi w inny sposób.

Arteterapia może być w tym procesie pomocna.

Uczestnik może na przykład stworzyć obraz przedstawiający swoje uzależnienie, zilustrować moment głodu, pokazać za pomocą kolorów emocje, których doświadcza, albo stworzyć symboliczną wizję życia przed uzależnieniem, w jego trakcie i po rozpoczęciu zdrowienia.

Takie ćwiczenie nie ma być dziełem sztuki.

Ma otworzyć przestrzeń do zobaczenia czegoś, czego wcześniej być może człowiek nie potrafił nazwać.

 

Arteterapia w terapii traum 

Arteterapia a trauma

W doświadczeniu traumy szczególne znaczenie ma fakt, że nie każde przeżycie jest łatwo dostępne w formie uporządkowanej historii, którą można po prostu opowiedzieć podczas sesji.

Czasem pojawiają się obrazy, napięcie w ciele, fragmenty wspomnień, silne reakcje emocjonalne albo trudność w mówieniu o określonych wydarzeniach.

Dlatego w terapii traum techniki niewerbalne mogą stanowić wartościowe uzupełnienie innych metod terapeutycznych.

Badania nad arteterapią po doświadczeniach traumatycznych wskazują na jej potencjalne korzyści, choć wyniki nie są jednakowe we wszystkich badaniach i nadal potrzebne są dalsze wysokiej jakości analizy. W metaanalizie obejmującej 21 randomizowanych badań zauważono m.in. korzystny wpływ terapii poprzez sztukę na część wyników związanych z funkcjonowaniem osób po traumie. (PubMed⁠)

Arteterapia nie musi więc zastępować psychoterapii traumy. Może natomiast stworzyć dodatkowy język, którym człowiek zaczyna opowiadać swoją historię.